Curiologist V

Một chiếc xe tự lái không 'nhìn' thế giới theo cách con người nhìn — nó xây dựng một bản đồ 3D hoàn chỉnh của môi trường xung quanh, cập nhật hàng trăm lần mỗi giây, và đưa ra quyết định điều khiển trong vòng vài mili giây. Không có tài xế, không có phản xạ bản năng, không có kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm lái xe. Thay vào đó là một hệ thống cảm biến, thuật toán, và mô hình AI phối hợp với nhau theo cách mà ngay cả các kỹ sư thiết kế ra chúng đôi khi cũng không thể giải thích hoàn toàn. Photo by Sulav Jung Hamal on Unsplash Xe Tự Lái Thực Sự Là Gì? Phân Loại Và Định Nghĩa Chuẩn Năm cấp độ tự động hóa theo SAE Tổ chức SAE International — cơ quan kỹ thuật ô tô quốc tế — đã phân chia xe tự lái thành 6 cấp độ, từ Level 0 (không có tự động hóa) đến Level 5 (hoàn toàn tự lái trong mọi điều kiện). Hầu hết xe hơi thông thường hiện nay đang ở Level 1 hoặc Level 2, tức là có hỗ trợ lái xe nhưng tài xế vẫn phải kiểm soát. Waymo One — dịch vụ...

Mỗi năm, hàng nghìn vụ quay lén được phát hiện tại các phòng khách sạn, nhà nghỉ, phòng thay đồ và thậm chí cả nhà thuê Airbnb trên khắp thế giới. Điều đáng lo ngại hơn là phần lớn nạn nhân không hề biết mình đã bị quay cho đến khi video xuất hiện trên mạng. Một chiếc camera nhỏ bằng đầu ngón tay, giấu trong ổ cắm điện hay đồng hồ báo thức, có thể hoạt động liên tục mà không để lại bất kỳ dấu hiệu nào nhìn bằng mắt thường. Photo by Jason Rai on Unsplash Những Gì Bạn Cần Biết Trước Khi Bắt Đầu Kiểm Tra Camera quay lén thường được giấu ở đâu? Camera quay lén hiện đại có thể được tích hợp vào gần như bất kỳ vật dụng nào: đầu sạc USB, đồng hồ báo thức, đèn ngủ, hộp đựng khăn giấy, máy dò khói, thậm chí cả gương hai chiều. Kích thước ống kính có thể nhỏ hơn 2mm — nhỏ hơn đầu bút bi — khiến việc phát hiện bằng mắt thường gần như bất khả thi nếu không biết cách. Các vị trí phổ biến nhất thường hướng về phía giường, bồn tắm, hoặc khu vực thay đồ. Ngư...

Một sân vận động với 80.000 khán giả không chỉ là tập hợp của 80.000 cá nhân — nó trở thành một thực thể tâm lý hoàn toàn khác. Các nghiên cứu về khoa học thần kinh xã hội cho thấy não người phản ứng với đám đông theo cách mà chúng ta hầu như không kiểm soát được, kể cả khi chúng ta biết điều đó đang xảy ra. Tâm lý đám đông trong thể thao không chỉ là chuyện 'cổ vũ cho vui' — nó ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi đấu, quyết định của trọng tài, và thậm chí cả sức khỏe tâm thần của vận động viên. Photo by Howard Bouchevereau on Unsplash Tâm lý đám đông trong thể thao thực sự là gì? Không chỉ là cảm xúc tập thể Thuật ngữ 'tâm lý đám đông' bắt nguồn từ công trình của nhà xã hội học người Pháp Gustave Le Bon vào cuối thế kỷ 19. Ông quan sát thấy rằng khi con người tập hợp thành nhóm lớn, hành vi của họ thay đổi theo những cách không thể dự đoán từ tính cách cá nhân. Điều này không có nghĩa là người ta 'mất trí' — mà là não ...

Mỗi ngày, hàng triệu giao dịch ngân hàng được xử lý bởi các hệ thống tập trung mà bạn không thể kiểm tra, không thể can thiệp, và hoàn toàn phải tin tưởng. Blockchain ra đời để đặt câu hỏi: liệu có cần một trung gian như vậy không? Câu trả lời, hóa ra, phức tạp hơn nhiều so với những gì các bài quảng cáo tiền mã hóa thường nói. Photo by Uriel SC on Unsplash Blockchain Thực Sự Là Gì? Giải Thích Không Dùng Biệt Ngữ Định nghĩa đơn giản nhất có thể Blockchain là một cơ sở dữ liệu đặc biệt — nơi dữ liệu được lưu trữ trong các 'khối' (block) nối tiếp nhau thành một 'chuỗi' (chain). Điểm khác biệt cốt lõi là không có ai sở hữu toàn bộ cơ sở dữ liệu này. Thay vào đó, hàng nghìn máy tính trên khắp thế giới đều giữ một bản sao giống hệt nhau. Khi một giao dịch mới xảy ra — ví dụ bạn chuyển tiền cho ai đó — thông tin đó được ghi vào một khối mới. Khối này phải được xác nhận bởi đa số các máy tính trong mạng trước khi được thêm vào chuỗi. ...

Một máy tính lượng tử không chỉ là máy tính thông thường chạy nhanh hơn — đó là một loại máy móc hoàn toàn khác về mặt vật lý học cơ bản. Trong khi chiếc laptop bạn đang dùng xử lý thông tin theo từng bước tuần tự, máy tính lượng tử có thể khám phá hàng triệu khả năng cùng một lúc. Nghe có vẻ như khoa học viễn tưởng, nhưng các nguyên tắc đằng sau nó đã được kiểm chứng trong phòng thí nghiệm suốt nhiều thập kỷ. Photo by Antonio Vivace on Unsplash Máy Tính Lượng Tử Thực Sự Là Gì? Định nghĩa đơn giản nhất có thể Máy tính lượng tử là thiết bị xử lý thông tin bằng cách khai thác các hiện tượng của cơ học lượng tử — cụ thể là chồng chất lượng tử (superposition) và vướng víu lượng tử (entanglement). Thay vì dùng bit truyền thống chỉ có thể là 0 hoặc 1, máy tính lượng tử dùng qubit — đơn vị thông tin có thể tồn tại ở cả hai trạng thái 0 và 1 cùng lúc cho đến khi được đo. Hãy hình dung như thế này: nếu bạn cần tìm lối ra trong một mê cung, máy tí...

Một con mèo rơi từ độ cao vài mét, xoay người giữa không trung, và hạ cánh hoàn hảo bằng bốn chân — tất cả diễn ra trong chưa đầy một giây. Khả năng này không phải phép màu, không phải may mắn, và cũng không phải bản năng mơ hồ nào đó. Đây là kết quả của một hệ thống vật lý và sinh học tinh vi đến mức các nhà khoa học đã mất nhiều thập kỷ mới giải thích được đầy đủ. Điều thú vị hơn: cơ chế này từng gây ra một cuộc tranh luận thực sự trong cộng đồng vật lý học về định luật bảo toàn mô-men động lượng. Photo by Yogesh Pedamkar on Unsplash Phản xạ tiếp đất của mèo là gì — và tại sao nó lại kỳ lạ đến vậy? Định nghĩa cơ bản: 'Righting Reflex' Khoa học gọi khả năng này là righting reflex — phản xạ tự chỉnh thẳng. Khi mèo bắt đầu rơi, não bộ nhận tín hiệu từ hệ thống tiền đình (tai trong) rằng cơ thể đang ở tư thế sai. Từ đó, một chuỗi phản ứng thần kinh-cơ xảy ra gần như tức thời, buộc cơ thể xoay về tư thế chân-xuống-dưới trước khi chạm đất...

Mỗi ngày, hàng tỷ chiếc điện thoại được mở khóa chỉ bằng một cái nhìn — không cần mật khẩu, không cần vân tay. Đó là nhận diện khuôn mặt đang hoạt động ở dạng đơn giản nhất. Nhưng phía sau cái 'nhìn' đó là một chuỗi tính toán phức tạp liên quan đến hình học, học máy và cơ sở dữ liệu khổng lồ. Công nghệ này đã âm thầm len lỏi vào cuộc sống theo những cách mà nhiều người chưa nhận ra. Photo by Asti Wahyuningtyas on Unsplash Nhận diện khuôn mặt thực sự là gì? Định nghĩa không phức tạp như bạn nghĩ Nhận diện khuôn mặt là quá trình một hệ thống máy tính phân tích hình ảnh khuôn mặt người, trích xuất các đặc điểm đặc trưng, rồi so sánh với dữ liệu đã lưu trữ để xác định danh tính. Nghe đơn giản, nhưng 'trích xuất đặc điểm' là phần khiến mọi thứ trở nên thú vị. Hệ thống không nhìn khuôn mặt như con người nhìn — nó đo đạc, tính toán và mã hóa. Điều đáng ngạc nhiên là công nghệ này không mới. Các nhà nghiên cứu đã bắt đầu thử nghiệm nh...